Convinium to niemieckojęzyczne czasopismo naukowe poświęcone współczesnym badaniom nad językiem, literaturą, kulturą i dyskursem publicznym.
Na jego łamach spotykają się analizy lingwistyczne, literaturoznawcze, kulturoznawcze i medioznawcze, tworząc przestrzeń dla interdyscyplinarnej refleksji nad przemianami XXI wieku.
W najnowszym numerze znajdziecie szerokie spektrum tematów:
Synergia deonimizacji i punktu zwrotnego: przemiany w XXI wieku
Olena Halytska
Niniejszy artykuł analizuje współzależność między deonimizacją a procesami transformacji społecznej, politycznej, które kulminują w koncepcji „Zeitenwende” (punktu zwrotnego w historii). Ukazuje z perspektywy lingwistyki dyskursu, w jaki sposób nazwy własne w dyskursie medialnym (dyskurs exit, dyskurs gate, dyskurs Scholza, dyskurs wojenny) przekształcają się w nośniki nowych funkcji semantycznych, jakie ramy dyskursywne temu towarzyszą oraz w jaki sposób takie deonimy odwołują się do zbiorowych schematów interpretacyjnych i struktur narracyjnych. Artykuł stanowi opracowanie zarówno teoretyczne, jak i empiryczne rzucające światło na dotąd mało zbadane pole w ramach lingwistyki dyskursu: produktywną rolę deonimów jako nośników przesunięć znaczeniowych w czasach przemian społecznych.
Analiza dyskursu i strukturalna anotacja tekstów argumentacyjnych: korpusowo-porównawcza propozycja metodologiczna na przykładzie dyskursu klimatycznego
Sebastian Kilsbach
Czy nasze myślenie o zmianie klimatu zmieniło się w ostatnich latach? A jeśli tak – jak można by to ustalić? W pracy przedstawiono korpusowo-porównawczą metodę analityczną opartą na schemacie adnotacyjnym, stanowiącą uzupełnienie wielopoziomowej analizy dyskursu i umożliwiającą rekonstrukcję struktury tekstów argumentacyjnych. Z myślą o przyszłych analizach diachronicznych metoda ta została zastosowana do materiału dotyczącego zmian klimatu w podkorpusie Augst / Disselhoff / Henrich i in. (2007), dzięki czemu uzyskane dane mogą zostać wykorzystane w kolejnych projektach badawczych.
Permanentne punkty krytyczne: nienaturalna narratologia, liminalność i rasa w Zone One Colsona Whiteheada
Jaya Shrivastava
Zone One Colsona Whiteheada podważa ideę historycznego zerwania, destabilizując apokaliptyczne konwencje i rozbijając binarne opozycje przeszłość/teraźniejszość, życie/śmierć oraz postęp/zastój. Odwołując się do narratologii Jana Albera oraz do „wyobcowania” Szklowskiego, artykuł dowodzi, że powieść ukazuje przetrwanie nie jako odnowę życia, lecz jako inercję. Tekst nawiązuje także do koncepcji permanentnych punktów krytycznych i opisuje, w jaki sposób narracja opiera się domknięciu poprzez cykliczną temporalność, biurokratyczną monotonię i rasowe wykluczenie, ujawniające trwałość systemowych porażek w pozbawionym życia amerykańskim krajobrazie. Zone One staje się tym samym refleksją nad traumą, rasą i iluzją przemiany w następstwie katastrofy.
Ironiczny dystans czy poważna literatura pamięci? – Eurotrash Christiana Krachta (2021) między pamięcią a „estetyką nieprzystępności”
Sina Meyer
Twórczość literacka Christiana Krachta cechuje się estetyką, która w sposób zamierzony operuje kategoriami irytacji i prowokacji, świadomie dystansując się od tradycyjnych, afirmatywnych strategii reprezentacji. Artykuł podejmuje pytanie o konsekwencje tego rodzaju estetyki dla refleksji nad kulturą pamięci oraz dla możliwości jej literackiego przedstawiania. Analizie poddana zostaje powieść Eurotrash (2021), która – pomimo, a być może właśnie dzięki swojej ironicznej i irytującej formie – może zostać odczytana jako przykład literatury pamięciowej. Punktem wyjścia jest założenie, iż Kracht, posługując się „estetyką nieprzystępności”, podważa tradycyjnie obowiązujące moralno-estetyczne konwencje narracyjne, ustanawiając tym samym autonomiczny tryb dostępu do dyskursu pamięci. Specyfika tego estetycznego przetworzenia problematyki pamięci ujawnia się w szczególności w konstrukcji postaci matki. Artykuł dowodzi, że przyjęta przez Krachta strategia nie tylko nie niweczy literackiego wymiaru powieści, lecz przeciwnie – w sposób twórczy i produktywny go intensyfikuje.
Współzależność i solidarność jako fundamenty nowego współistnienia w Scherbenpark i Baba Dunjas letzte Liebe Aliny Bronsky
Montserrat Bascoy Lamelas
Analizowane powieści Aliny Bronsky zawierają wyraźną krytykę neoliberalnych, antropocentrycznych i patriarchalnych struktur życia społecznego. Tego rodzaju sposób myślenia wskazywany jest jako przyczyna nierówności, dyskryminacji i przemocy, które dotykają zarówno ludzi, jak i przyrodę. Podkreślana przez główne bohaterki Bronsky solidarność oraz idea współzależności wszystkich istot mogą być interpretowane – w świetle zasad konwivializmu – jako indywidualny, osobisty wkład w poszukiwanie nowych form współistnienia.
Terminologia medyczna w języku niemieckim i albańskim: Słownictwo w ujęciu porównawczym – strategie wspierania przyswajania języka specjalistycznego poprzez leksykę kontrastywną
Kimete Canaj, Blerim Canaj, Besjana Beci, Muhamet Kadrija
Niniejsze badanie podejmuje problem trudności, z jakimi zmagają się osoby posługujące się językiem albańskim podczas przyswajania niemieckiej terminologii medycznej. Na podstawie ankiety przeprowadzonej wśród 100 lekarzy, pielęgniarek i studentów medycyny systematycznie przeanalizowano trudności oraz strategie ich przezwyciężania. Szczególną uwagę poświęcono terminologii pochodzenia łacińskiego i greckiego oraz jej zastosowaniu w kontekście języka niemieckiego. Celem badania jest zidentyfikowanie kluczowych obszarów problemowych, określenie preferowanych metod nauki oraz wskazanie kierunków dalszych badań. Wyniki badania ukazują różnice w poziomie rozumienia oraz trudności w nauce i stosowaniu terminów. W zakończeniu zaproponowano wykorzystanie dydaktyki autonomii ucznia i strategii uczenia się (Bimmel / Rampillon 2000:35) w celu poprawy procesu przyswajania języka specjalistycznego.
Sztuczna inteligencja jako pomoc korekcyjna i strategia uczenia się na przykładzie promowania kompetencji pisemnych studentów języka niemieckiego i literatury na Uniwersytecie Masaryka w Brnie
Martina Trombiková, Markéta Hotařová
Celem artykułu jest analiza i ocena wyników pracy nad streszczeniami artykułów prasowych przy pomocy sztucznej inteligencji, by móc określić potencjalne korzyści i wyzwania związane z proponowanym procesem uczenia się i pracy z wykorzystaniem DeepL Write i ChatGPT w procesie korekty. W ten sposób przetestowano wykorzystanie sztucznej inteligencji wśród studentów germanistyki w celu wprowadzenia zautomatyzowanych systemów dostarczania informacji zwrotnych na temat ich osiągnięć pisemnych i oceniono je w kontekście wspierania strategii uczenia się w zakresie samodzielnej nauki.
Stefan H. Kaszyński. Ein Nachruf
Sławomir Piontek
Zum Schwerpunkt
Joanna Jabłkowska, Beata Mikołajczyk
„Tworząc komiksy chcę budować mosty.” Wywiad z Magdaleną Kaszubą
Ewa Mazurkiewicz
Zeug:innenschaft im Comic. Ergebnisse vom Workshop am Alfried Krupp Wissenschaftskolleg Greifswald
Gudrun Heidemann
„Shared Heritage. Aufgezeichnetes Erbe, kulturelle Interferenzräume des östlichen Europa als Sujet im Comic“. Tagung am BKGE in Oldenburg, 07.-08.11.2024
Renata Makarska
Über, mit und durch Comics „Grafisches Erzählen. Zeitzeug:innenschaft im Comic“. Workshop am Alfried Krupp Wissenschaftskolleg Greifswald, 10.-12.06.2025
Sabrina Hanspach
Occhini, Beatrice (2025) Der Adelbert-von-Chamisso-Preis zwischen Inklusion und Exklusion. Mehrsprachigkeit und Interkulturalität in der deutschsprachigen Gegenwartsliteratur. (= Literarische Mehrsprachigkeit / Literary Multilingualism, Bd. 9). Tübingen: Narr Francke Attempto. 256 S.
Matthias Lüthjohann
Puchalski, Lucjan (2023): Alles Theater. Über die Romane von Heimito von Doderer. Wien: Praesens. 236 S.
Joanna Jabłkowska
